Bazylika katedralna

Bazylika Katedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku należy do najstarszych budowli sakralnych w Polsce.


Lokalizacja

Bazylika Katedralna

pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

ul. Mostowa 2
09-402 Płock


Kontakt

tel. +48 24 262 34 35

www.katedraplock.pl
 

Opis

Bazylika Katedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku należy do najstarszych budowli sakralnych w Polsce. Jest to jeden z najcenniejszych zabytków miasta, kryjący w swoim wnętrzu sarkofag ze szczątkami dwóch władców Polski – Władysława Hermana i jego syna Bolesława Krzywoustego.

 

Diecezja płocka została erygowana w 1075 roku. Pierwszy drewniany kościół katedralny powstał w 1099 roku. To w nim Bolesław Krzywousty został pasowany na rycerza przez swojego ojca Władysława Hermana. Podczas najazdu Pomorzan w latach 1126-1127 kościół prawdopodobnie uległ spaleniu. Na jego miejscu, z inicjatywy biskupa płockiego Aleksandra z Malonne, powstała kamienna romańska świątynia, którą konsekrowano w 1144 roku. Zachwycała swoją wielkością i estetyką. Była większa od ówczesnej katedry gnieźnieńskiej i wawelskiej. Wkrótce po zbudowaniu katedry biskup Aleksander zamówił w Magdeburgu drzwi, wspaniały zabytek sztuki romańskiej, który wykonano w latach 1152-1154. W XIII wieku zostały one wywiezione w niewyjaśnionych okolicznościach. Aktualnie oryginał Drzwi Płockich znajduje się w Soborze św. Sofii w Nowogrodzie Wielkim w Rosji, a ich wierna kopia została sprowadzona do Płocka w 1981 roku dzięki staraniom dr Jakuba Chojnackiego, wieloletniego Prezesa Towarzystwa Naukowego Płockiego. Drzwi Płockie zostały podzielone na kwatery, w których ukazano sceny biblijne i sceny z życia Jezusa Chrystusa. Jedna z kwater przedstawia także biskupa płockiego Aleksandra i biskupa Magdeburga Wichmana. Uwagę przykuwa kwatera ukazująca centaura, który z niewiadomych względów pojawił się na drzwiach.

 

W 1233 roku katedra ucierpiała w wielkim pożarze, który doprowadził do naruszenia jej murów nośnych. Kolejne lata to okres wojen, który również nie przynosi nic dobrego. W 1243 roku Prusowie spustoszyli katedrę, a w latach 1288-1289 zniszczeń dokonali Litwini. Groźny pożar w 1530 roku, spowodowany uderzeniem pioruna, doprowadził do zawalenia się lewej nawy wraz ze sklepieniem stropu prezbiterium. W 1531 roku gruntownej przebudowy katedry podjął się biskup Andrzej Krzycki. Powstała ona na starych fundamentach, z zachowaniem dawnej struktury przestrzennej i nowym elementem architektonicznym – półkolistą kopułą. Początkowo pracami kierowali włoscy architekci pracujący na Wawelu: Jan Cini, Bernardino di Zanobi de Gianotis i Filip z Fiesole. Następca biskupa Krzyckiego, biskup Andrzej Noskowski, ukończył budowę w 1563 r. dzięki pomocy Jana Baptysty Wenecjanina, który nadał jej ostateczny kształt. Przedłużono prezbiterium, dobudowano piętrowe pomieszczenia na zakrystię, skarbiec i kapitularz. Płocka katedra była największą świątynią wzniesioną w XVI wieku w Polsce. W okresie baroku i klasycyzmu powstał szereg rzeźb i epitafiów, a wśród nich nagrobek biskupa Cieleckiego i ołtarz Matki Bożej Mazowieckiej (XVII wiek). W roku 1665, kiedy Płock zaczął odbudowywać się po klęskach zarazy oraz najazdach wojsk szwedzkich, kozackich i tatarskich, do wież i dzwonnicy katedry dodano cebulaste barokowe hełmy miedziane.

 

W latach 1901-1903 dokonano gruntownej renowacji i przebudowy katedry. Głównym architektem został Stefan Szyller. W wyniku tej przebudowy naprawiono i wzmocniono fundamenty, przebudowano fasadę, wieże, wykonano nowe sklepienia i tynki, z zachowaniem pierwotnych elementów zdobniczych. Wnętrze w znacznej mierze zostało zaprojektowane przez Stefana Szyllera. Dzięki niemu powstały zachowane do dziś: ołtarz główny, ołtarze boczne, ambona, stalle. Stare ołtarze i nagrobki zostały odnowione, wstawiono także dębowe umeblowanie. Górnym partiom wież nadano kształt ośmioboczny i zwieńczono je spiczastymi dachami. Jesienią 1903 roku biskup diecezjalny płocki Jerzy Józef Szembek dokonał uroczystej rekonsekracji. W 1904 roku artysta malarz Władysław Drapiewski rozpoczął malowanie polichromii całego wnętrza katedry. Prezbiterium i sklepienie ukazują dzieciństwo Chrystusa i Jego działalność, nawy boczne – ornamenty roślinne i postacie aniołów, w kopule artysta przedstawił Apostołów i doktorów Kościoła.

 

Podczas II wojny światowej bazylika uległa poważnym zniszczeniom. Na budynek spadły niemieckie bomby, które zniszczyły kaplicę św. Zygmunta, chór, organy i część sklepienia nawy głównej. Podczas okupacji Niemcy wykorzystywali świątynię jako magazyn, zrabowali też wszystkie dzwony i miedzianą blachę z dachu.

 

1 lipca 1910 roku papież Pius X nadał wielowiekowej płockiej świątyni zaszczytny tytuł bazyliki mniejszej. 7 czerwca 1991 roku świątynię odwiedził ówczesny papież Jan Paweł II.

 

Spośród zabytków, oprócz wcześniej wspomnianych, znajdujących się w płockiej katedrze na uwagę zasługują: Ołtarz Ukrzyżowania z 1600 roku, renesansowe i wczesnobarokowe nagrobki, ołtarze i epitafia. Ponadto w górnej części portalu, w tympanonie znajduje się płaskorzeźba wykonana przez Piusa Walońskiego przedstawiająca scenę ofiarowania przez biskupa Jerzego Józefa Szembeka nowej katedry Matce Bożej Mazowieckiej, której towarzyszą św. Zygmunt i św. Stanisław Kostka. Dostrzec tam można także Stefana Szyllera. W Kaplicy Królewskiej, pod północną wieżą, znajduje się sarkofag ze szczątkami dwóch władców Polski – Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego, i książąt piastowskich, a w kruchcie kopia słynnych Drzwi Płockich.

 

Źródło: ks. dr Lech Grabowski, „Katedra płocka, jej dzieje i zabytki”, Płock 1971.

Galeria zdjęć
Atrakcje na mapie

Pokaż miejsca

Inne atrakcje
Noclegi (hotele, pokoje)
Gastronomia (restauracje, puby)
Odległość od atrakcji:
wydarzenia płock
szlaki turystyczne płock

Kontakt:

Płocka Lokalna Organizacja Turystyczna
Telefon: (+48) 24 364 99 90

Informacja Turystyczna

Telefon/Fax: (+48) 24 367 19 44

e-mail: biuro@turystykaplock.eu

Sezon letni (1 maja - 30 września)

czynne: pon. - piąt. w godz. 9:00 - 17:00

sob. -  niedz. w godz. 10:00 - 14:00

Pozostałe atrakcje turystyczne w Płocku


Ciuchcia Tumska

Od 1 maja do końca sierpnia po Płocku w piątki, soboty, niedziele i ...


Dawna Elektrownia Miejska

Elektrownię Miejską w Radziwiu zaczęto budować w 1927 roku. ...


Kościół i klasztor podominikański

Zachowane do dzisiaj fragmenty murów od strony ...


Kino za Rogiem

Małe, przyjazne kino, które nie posiada ograniczeń sieciowych. Program ...

atrakcje turystyczny